|  Dünyanın matematiksel düşünce hayatını değiştirerek bilim tarihine ismini yazdırmış, kuramlarının kullanımı günümüz bilimi içinde de gelişerek süren çok az çalışma sahibi vardır. Bunlardan biri de ülkemizde çok az tanınan ve tanıtılan, Müslüman ve gerçek adından çok, unvanı ile ünlenmiş büyük bir matematikçi ve astronom, Milâdın 9. yüzyılın başlarında, büyük bir kültür merkezi olan Bağdat'ta Halife El Memun' un fazlasıyla rağbet ve itibarını kazanmış olan EBU ABDULLAH MUHAMMED BİN MUSA EL-HARİZMİ'dir. Doğum ve ölüm tarihleri kesin olmamakla birlikte Hazar denizinin doğusundaki Harizm'de (bugünkü adı ile Özbekistan'ın Khiva (Hiva) kenti) M.S.783 yılında dünyaya geldiği kabul edilmektedir. Meşhur bilim tarihçisi G. Sarton (1884-1956) "Introduction to the History of Science" ve E.T. Bell "The Development of Mathematics" eserlerinde, Harizmî'nin 850'de vefat ettiğini kaydederler. Herkesin üzerinde birleştiği bir nokta varsa o da, El-Harizmi'nin 813–833 yılları arasında en parlak devirlerini yaşamış olduğudur. Hem Doğu'da hem de Batı'da adından çok yaygın sanı ile tanınmıştır. Arapça deyişle "El-Harizmi", Batılıların ifadesi ile "Al-Khwarizmi"dir. Yedinci Abbasi Halifesi Me'mun tarafından yetenekleri ve ününün yaygın olması neticesinde, o zamanlar dünyanın bilim ve sanat merkezi olan Bağdat'a davet edilerek kendisine, Milâttan evvel ve sonra Atina (Yunan) ve İskenderiye'de parlamış Matematikçilerle, milâdın 5. ve 6. asırlarında yetişmiş büyük Hint Matematikçi ve Astronomların orijinal eserleri ile zenginleştirilmiş Beyt-ül Hikme (Bilgelik Evi) müdürlüğü verilmiştir. El-Harizmi'nin diğer vazifeleri arasında saray astronomisinin de sistematikleştirilmesi bulunmaktaydı. El-Harizmi ona ün kazandıran çalışmalarını, Bağdat Sarayı'nın en haşmetli döneminde gelişen ve ün kazanan bilimsel araştırma merkezi Beyt-ül Hikme'de yapmıştır. Beyt-ül Hikme, devrinin en zengin kütüphanesini, gözlem evini ve çoğunlukla matematik, astronomi ve yer bilimleri ağırlıklı çeşitli çalışma birimlerini içine alan, coğrafyasının en yetkin bilim adamlarını toplayan bir araştırma merkezi ve akademidir. Bu merkez, bilim tarihinde "Bağdat Okulu" olarak anılır ve birçok araştırmacı ve bilim adamı burada yetişmiştir. Bunlar arasında; Sabit bin Kurra, El-Tabari, El-Usturlabi, Farabi, Fergani, Harrani sayılabilir. Avrupa da başta Loenardo Fibonacci olmak üzere bir çok bilim adamı onun yapıtlarından ve bu okuldan yararlanarak çalışmalarını geliştirmiştir. Batı bilim dünyası Cebir'in ve ondalık aritmetiğin güzelliklerini onun sayesinde öğrenmiştir. El-Harizmi bütün Ortaçağ'ın matematik alanındaki fikir ve faaliyetlerine en çok tesir eden bir şahsiyet olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir çok Batılı matematikçiye yol göstermiş, Rönesans devrine kadar tek otorite olarak kalmayı başarmıştır. 9. yüzyılın matematikteki en önemli devrini yaşatan bu büyük matematik bilgini, Batı'da daha çok 12. yüzyıldan itibaren tanınmıştır. Bağdat Saray Kütüphanesi'nde bir taraftan Bizans ve İran'dan temin edilmiş Öklid, Batlamyus, vs'nin ölmez eserleri Bağdat'ın diğer matematikçi ve astronomları tarafından Arapça'ya tercüme edilirken diğer taraftan da El-Harizmi , Beyt-ül Hikme'de , çeşitli matematiksel problemlerin çözümü üzerinde çalışmaktaydı. |
